Dự phòng để phát hiện sớm ung thư đại trực tràng

  • Thread starter Doan Gam
  • Ngày gửi
Doan Gam

Doan Gam

Member
Ung thư đại-trực tràng là loại ung thư xuất hiện và phát triển tại đại tràng và trực tràng. Đây bệnh lý ung thư đường tiêu hóa phổ biến, có tỷ lệ mắc cao thứ ba và tỷ lệ tử vong cao thứ tư trong các bệnh ung thư hay gặp trên thế giới. Năm 2016, ở Mỹ ước tính có trên 134.000 ca ung thư đại-trực tràng mới mắc và trên 49.000 ca tử vong do ung thư đại-trực tràng.

Tại Việt Nam, theo thống kê của Globocan năm 2012 - xét nghiệm ADN bao nhiêu tiền, ung thư đại-trực tràng có tỷ lệ mới mắc đứng hàng thứ năm và tỷ lệ tử vong đứng hàng thứ tư trong các bệnh ung thư. Ung thư đại-trực tràng có liên quan chặt chẽ với chế độ ăn uống, sinh hoạt và có tỷ lệ mắc bệnh ngày càng gia tăng.



Vai trò quan trọng của sàng lọc ung thư đại trực tràng

Sàng lọc là quá trình tìm kiếm phát hiện ung thư hoặc tiền ung thư khi người bệnh chưa có triệu chứng lâm sàng của bệnh. Sàng lọc thường xuyên ung thư đại-trực tràng là vũ khí quan trọng nhất trong chẩn đoán sớm và điều trị ung thư đại-trực tràng - xét nghiệm ADN bao nhiêu tiền. Tỷ lệ tử vong do ung thư đại-trực tràng đã giảm trong vài chục năm gần đây và một trong những lý do là sự phát hiện sớm các polyp ở đại-trực tràng khi sàng lọc trước khi chúng phát triển thành ung thư. Một polyp đại-trực tràng cần thời gian 10-15 năm để phát triển thành ung thư. Việc sàng lọc thường xuyên giúp phát hiện và cắt bỏ các polyp trước khi phát triển thành ung thư và do đó có thể dự phòng nhiều trường hợp ung thư đại-trực tràng. Sàng lọc thường xuyên cũng giúp phát hiện sớm ung thư đại-trực tràng khi khối u còn nhỏ, chưa xâm lấn, di căn và việc điều trị sẽ dễ dàng hơn.

Khi ung thư đại-tràng được phát hiện ở giai đoạn sớm - xét nghiệm ADN, tỷ lệ sống thêm tương đối sau 5 năm đạt tới 90%. Tuy nhiên, tại Mỹ chỉ có 4 trong 10 ca ung thư đại-trực tràng được chẩn đoán ở giai đoạn sớm. Tỷ lệ sống thêm của bệnh nhân giảm thấp rõ rệt khi ung thư đại-trực tràng đã xâm lấn, di căn. Đáng tiếc là chỉ có trên 50% người Mỹ có nguy cơ bị ung thư đại-trực tràng được sàng lọc. Tại Việt Nam, hiện nay chưa có chương trình sàng lọc ung thư đại-trực tràng cho cộng đồng và đa số bệnh nhân được phát hiện ở giai đoạn bệnh đã tiến triển.

1. Các yếu tố nguy cơ của ung thư đại trực tràng

Yếu tố nguy cơ là các yếu tố có thể ảnh hưởng tới khả năng mắc bệnh của con người. Các loại ung thư khác nhau có các yếu tố nguy cơ khác nhau - xét nghiệm ADN bao nhiêu tiền. Có một số yếu tố nguy cơ có thể thay đổi được như hút thuốc nhưng có các yếu tố nguy cơ không thể thay đổi được như tuổi và tiền sử gia đình. Tuy nhiên, có một hoặc thậm chí nhiều yếu tố nguy cơ cũng không có nghĩa là sẽ bị bệnh và có một số người bị bệnh nhưng lại không có yếu tố nguy cơ nào.

Các yếu tố nguy cơ làm tăng khả năng bị ung thư đại-trực tràng bao gồm:

- Các yếu tố nguy cơ có thể thay đổi được:

+ Béo phì.

+ Ít hoạt động thể lực.

+ Chế độ ăn nhiều thịt đỏ (thịt bò, lợn, cừu, gan) và thịt chế biến công nghiệp (xúc xích, thức ăn nhanh), thịt nấu ở nhiệt độ rất cao (rán, nướng).

+ Hút thuốc.

+ Uống nhiều rượu bia.

- Các yếu tố nguy cơ không thể thay đổi được:

+ Tuổi cao: tuổi càng cao càng có nguy cơ bị ung thư đại trực tràng, đặc biệt nguy cơ tăng cao rõ rệt sau 50 tuổi.

+ Tiền sử bị polyp hoặc ung thư đại-trực tràng.

+ Tiền sử bị viêm đại-trực tràng, bao gồm cả bệnh Crohn.

+ Tiền sử gia đình bị ung thư hoặc polyp dạng tuyến đại-trực tràng: theo thống kê cứ 1 trong 5 bệnh nhân ung thư đại-trực tràng có thành viên trong gia đình cũng bị ung thư đại-trực tràng, thường gặp nhất ở bố mẹ, anh chị em ruột.

+ Các hội chứng di truyền: 5 – 10% bệnh nhân ung thư đại-trực tràng có các đột biến gen di truyền, phổ biến nhất là các trường hợp bị đa polyp dạng tuyến gia đình (familial adenomatous polyposis - FAP) và hội chứng Lynch (ung thư đại tràng không đa polyp di truyền – hereditary non-polyposis colon cancer – HNPCC) - xét nghiệm ADN bao nhiêu tiền. Các bệnh nhân này thường bị bệnh khi tuổi còn trẻ.

+ Chủng tộc và dân tộc: người Mỹ gốc Phi và người Do Thái gốc Đông Âu có tỷ lệ mắc và tử vong ung thư đại-trực tràng cao nhất trong các nhóm chủng tộc.

+ Đái tháo đường tuýp 2: bệnh nhân đái tháo đường type 2 có nguy cơ cao và tiên lượng kém hơn khi được chẩn đoán ung thư đại trực tràng.

2. Dự phòng ung thư đại-trực tràng

Không thể dự phònghoàn toàn được ung thư đại-trực tràng nhưng có thể giảm nguy cơ mắc bệnh bằng cách sàng lọc và kiểm soát các yếu tố nguy cơ có thể thay đổi được.

- Sàng lọc ung thư đại-trực tràng

Với sàng lọc thường xuyên, đa số polyp đại-trực tràng được phát hiện và cắt bỏ trước khi phát triển thành ung thư. Sàng lọc cũng giúp phát hiện ung thư đại trực tràng ở giai đoạn sớm có khả năng điều trị khỏi cao.

Hội ung thư Mỹ khuyến cáo nên bắt đầu sàng lọc ở lứa tuổi 50 cho những người không có nguy cơ cao bị ung thư đại-trực tràng. Đối với những người có nguy cơ cao như có tiền sử gia đình bị ung thư đại-trực tràng có thể có lợi ích khi sàng lọc ở lứa tuổi trẻ hơn. Nếu có tiền sử gia đình bị ung thư đại-trực tràng và có các yếu tố nguy cơ của ung thư đại-trực tràng, bạn nên đến khám bác sỹ chuyên khoa ung thư để được tư vấn về nguy cơ mắc bệnh và các biện pháp sàng lọc cũng như xét nghiệm gen di truyền.

- Điều chỉnh cân nặng, hoạt động thể lực và chế độ ăn

+ Giảm cân, tránh béo phì, đặc biệt béo bụng.

+ Luyện tập thể dục, thể thao thường xuyên với cường độ mạnh.

+ Chế độ ăn nhiều rau, hoa quả, ngũ cốc nguyên hạt, hạn chế thịt đỏ và thịt đã qua chế biến công nghiệp.

+ Không uống nhiều bia, rượu.

+ Không hút thuốc.

+ Bổ sung canxi và vitamin D.

+ Sử dụng thường xuyên aspirin và các thuốc non-steroid khác làm giảm nguy cơ bị ung thư đại-trực tràng tuy nhiên các thuốc này có thể gây dụng phụ trên dạ dày. Do đó cần tư vấn bác sỹ trước khi quyết định uống thường xuyên các loại thuốc này.

+ Liệu pháp hormone cho phụ nữ mãn kinh: dùng estrogen và progesterone sau khi mãn kinh làm giảm nguy cơ bị ung thư đại-trực tràng nhưng có thể làm tăng nguy cơ ung thư vú và bệnh lý tim mạch.Do đó cần thảo luận với bác sỹ về các lợi ích và nguy cơ trước khi sử dụng liệu pháp hormon.

3. Các triệu chứng của ung thư đại-trực tràng

Ung thư đại-trực tràng giai đoạn sớm thường không có triệu chứng, do đó sàng lọc được khuyến cáo cho tất cả mọi người tren 50 tuổi.

Các triệu chứng của ung thư đại trực tràng bao gồm:

- Sự thay đổi trong thói quen đại tiện như tiêu chảy, táo bón hoặc phân dẹt kéo dài trong một vài ngày.

- Cảm giác buồn đi ngoài và đi ngoài không hết.

- Đại tiện ra máu lẫn với phân, đại tiện phân màu đen.

- Đau bụng.

- Yếu, mệt mỏi thường xuyên.

- Giảm cân không rõ nguyên nhân

Nguồn: American Cancer Society, Colorectal cancer prevention and early detection.

BS. Nguyễn Thị Hà

Khoa Xạ trị – Xạ phẫu, Bệnh viện TƯQĐ 108
 
Top